top of page
VOEDINGS VOLGENS JE STOFWISSELINGSTYPE
WAT IS GEZONDE VOEDING VOOR MIJ?
Vegetarisch, keto, Paleo, Atkins, rawfood, dit is slechts een kleine greep uit alle hedendaagse voedingstrends. Als voedingscoach krijg ik vaak cliënten over de vloer die door de bomen het bos niet meer zien. Ze krijgen vaak goedbedoeld advies uit hun omgeving en proberen dan iets nieuws uit maar niet altijd met veel succes. In tegendeel, ze voelen zich vaak eerder moe en futloos en hebben de hele dag door trek. Voor mij klinkt dit niet gek, want ik ga er vanuit dat er niet zoiets is als één gezonde voedingsstijl voor iedereen.
WAAROM WERKT DEZELFDE VOEDING NIET VOOR IEDEREEN?
Wat nou als ik jou vertel dat iedereen van binnen uniek is zowel op microscopisch niveau als op het niveau van grove anatomie: het functioneren van organen, de samenstelling van lichaamssappen, zelfs tot op celniveau: de snelheid en efficiëntie waarmee essentiële functies, zoals je stofwisseling, ademhaling, spijsvertering plaatsvinden. Deze unieke eigenschappen zorgen ervoor dat iedereen zijn eigen unieke voedingsbehoeften nodig heeft om optimaal te kunnen functioneren.Dit is de leer van de stofwisselingstypen in een notendop. Deze voedingsleer gaat over biochemische individualiteit: bij twee personen van dezelfde grootte en gewicht kunnen er van binnen totaal andere chemische reacties plaatsvinden waardoor ze andere voedingsbehoeften hebben (Dr. Roger Williams, biochemicus, 1977).
"Na de lunch red ik het ook makkelijk 5 uur zonder te eten.
Voordat ik bij jou begon at ik wel 7x per dag, nu is 3x voldoende."
IS STOFWISSELINGSTYPEN WEER EEN NIEUWE TREND?
Nu denk je wellicht: weer een nieuwe trend. Maar nieuw is de leer van de stofwisselingstypen al lang niet meer. In de begin jaren 30 van de vorige eeuw toonde Weston Price met zijn onderzoek van verschillende stammen over de hele wereld al aan dat er nauwelijks hart en vaatziekten waren bij stammen die zich hielden aan hun eigen inheemse voedingspatroon. En deze voedingspatronen liepen behoorlijk uit elkaar, zie de grafiek hierboven (1). Er verschijnen regelmatig nieuwe inzichten op het gebied van gezonde voeding. Vaak door de ontdekking van een van de wereld afgesloten stam. De mensen uit deze stam zijn en blijven door de voeding van hun voorouders te eten dan heel gezond. Heel mooi, maar dat betekent wat mij betreft niet dat wij dan hun voedingswijze moeten overnemen. Nee, het geeft aan dat deze stam zich over generaties heen heeft aangepast aan wat er qua voeding ter plekke voor handen was.
Duizenden kilometers daarvandaan hebben mensen echter hele andere genen dan die stam in dat pas ontdekte stukje wereld. In plaats van hun voeding te nuttigen kunnen we beter achterhalen aan welke voeding onze genen zich over duizenden jaren heen hebben aangepast. Des te meer omdat één van de belangrijkste bevindingen van Price was dat mensen pas gezondheidsproblemen ontwikkelden wanneer ze van hun oorspronkelijke voedingspatroon gingen afwijken.
Op het gebied van biochemische individualiteit zijn er ook in de huidige tijd voorbeelden te vinden die dit steeds opnieuw ondersteunen. Zo concludeerde onderzoek van Rasmus Nielsen naar Inuit stammen in Groenland (2) dat mensen zich over generaties heen hebben aangepast voor specifieke voedingspatronen en dat hetzelfde voedingspatroon dus andere effecten kan hebben bij andere mensen. De onderzoeker vraagt zich door deze bevinding hardop af of omega 3 visolie, waar de Inuit op is aangepast, wel geschikt is voor iedereen.
Nog dichter bij eigen huis concludeerde een onderzoek van het UMC in 2023 dat ‘gepersonaliseerde voeding op basis van eigen stofwisseling beter is voor de gezondheid’ (3), dan het volgen van eenvoedingspatroon gebaseerd op de algemene voedingsrichtlijnen. Dit onderzoek was op dit gebied een enorme doorbraak.
WIE IS JEROEN DRIESSEN?
WAT IS EEN STOFWISSELINGSTYPE?
Voor de oorsprong van de leer van de stofwisselingstypen moeten we wel een flink aantal jaren terug. Dr. Roger Williams was in 1956 namelijk één van de eerste personen die een boek schreef over biochemische individualiteit. Dr. William Donald Kelley, een biochemicus, ging verder op dit onderzoek en wist in de jaren 70, na 2 decennia van onderzoek, met behulp van computertechnologie een systematische analyse te ontwikkelen om iemands stofwisselingsprofiel te achterhalen. Hij wordt daarom ook wel beschouwd als de vader van de stofwisselingstypen. Hierbij gebruikte hij het homeostatische regelmechanisme: het autonome zenuwstelsel (AZS) als basis voor bepaling van de typen. Daarnaast werd er door George Watson Ph. D., klinisch psycholoog, een ander homeostatisch regelmechanisme als uitgangspunt gebruikt: de celverbranding.
De kenmerken van celverbranding (snel of langzame verbranding) en het AZS (welke tak van het AZS dominant is: de sympathische of parasympatische kant) bepalen welk stofwisselingsprofiel iemand heeft en daarmee welke voeding de juiste is om homeostase (chemische balans in het lichaam) en daarmee gezondheid te creëren. William L. Wolcott kwam tot de bevinding dat de dominantie van 1 van deze twee regelmechanismen uiteindelijk bepalend was om iemand zijn stofwisselingsprofiel en daarmee perfecte voedingsmix te achterhalen. Ondertussen zijn er meerdere methoden ontwikkeld om tot iemands stofwisselingsprofiel te komen.
Tegenwoordig kunnen we namelijk o.b.v. iemands karakter, psychologische eigenschappen, voedingsvoorkeuren en door de reactie van het lichaam op maaltijdsamenstellingen te observeren een goede indicatie krijgen van iemands stofwisselingsprofiel. Eten volgens dit profiel brengt balans in het lichaam wat het zelf genezend vermogen activeert en het lichaam weer sterk en gezond maakt.
"Jouw coaching was en is echt een game changer voor mij: geen lichamelijke pijn meer, meer energie, meer connectie met de wereld om mij heen, alles opnieuw gaan doorvoelen, meer mildheid, geaard zijn, gewoonweg meer mijzelf zijn."
Hoe bepaal je iemands stofwisselingstype?
De basis is het analyseren van de celverbranding en het AZS. Kijkend naar de celverbranding is dit het makkelijkste uit te leggen als je het vergelijkt met een verbrandingsmotor. De snelheid van jouw celverbranding is uniek en zit ergens tussen erg traag en erg snel. Je kunt erg snel zijn in glycolyse (koolhydraatverbranding) en traag zijn in Beta oxidatie (vetverbranding) dan ben je een snelle verbrander. Maar je kunt ook heel langzaam zijn in glycolyse en snel zijn in Beta oxidatie, dan ben je een langzame verbrander. Zie het als een verbrandingsmotor die continue op een laag toerental of een hoog toerental rijdt. De basissnelheid van je celverbranding staat vast, alleen door er de juiste brandstof in te gooien, in het geval van ons lichaam: de macronutriënten: vetten, eiwitten en koolhydraten, kun je de verbranding versnellen of juist vertragen.
We willen niet dat de motor te snel gaat draaien, dan wordt het toerental te hoog en blaast de motor zichzelf op. Teveel zetmeelrijke koolhydraten op een snelle celverbranding kan het lichaam niet van duurzame energie voorzien. Je krijgt heel veel energie in één keer, je voelt je hyper en kan pieken, maar daarna kom je snel in een energiedip, je homeostase raakt verstoord en je krijgt snel weer honger. Het gebruik van meer vetten daarentegen vertraagt juist de celverbranding waardoor er op een duurzame manier energie geproduceerd kan worden, de snelle piek en het diepe dal in energie kan worden voorkomen en jij energiek je dag kan doorbrengen. Rijden op een gemiddeld toerental brengt jouw auto verder en houdt de motor langer in een betere conditie.
Voor wat betreft het AZS hebben we allemaal twee takken: de parasympatichus en de sympathicus. Beide takken van het AZS besturen lichaamsprocessen die in jouw onderbewustzijn worden uitgevoerd. De eerste zet de organen in de stand om te rusten en verteren, de tweede zet de organen in de stand om snel te kunnen handelen in geval van nood: vecht en vlucht gedrag. De meeste mensen worden neurologisch meer beïnvloed door één de twee takken. Dit kun je o.a. terug zien in iemands karaktereigenschappen. Op het moment dat je parasympaticus dominant is wil je jouw sympathische kant meer stimuleren om balans te creëren. Eiwitten stimuleren de sympathische tak van het AZS en brengen zo jouw lichaam weer in homeostase. Koolhydraten zoals brood zijn dan juist niet gezond. Lees hier mijn blog over "is brood eten gezond?". Bij een sympathicus dominantie dient juist de parasympatische tak geactiveerd te worden: dit doet men door het eten van meer koolhydraten. Een traag en rustig persoon kan hierdoor juist weer van de bank af komen en een snel en hyperactief persoon krijgt zo net wat meer rust in het systeem. Voeding die jouw lichaam in balans brengt voedt jouw lichaam, voor de 1 kan dit dus rood vlees zijn, voor de ander een bordje rijst. Voeding die niet voor balans zorgt is daarentegen moeilijk verteerbaar, wordt vaak opgeslagen als afvalstoffen en kan zorgen voor ontstekingen wat tot gezondheidsproblemen leidt. Zie ook mijn blog: krijgt mijn fabriek voldoende energie!?
"Ik heb nu oprecht meer energie en ik slaap veel beter! Ik ben niet meer moe na het eten, geen hangry buien meer overdag. Ik kan weer kiezen wat ik eet. Klinkt gek maar eerder moest ik chocola, ijs of koek/chips hebben. Maar nu kost het laten staan mij totaal geen moeite meer. Het leven zonder suiker werd er echt makkelijker van! Zo bijzonder."
Is stofwisselingstypen hetzelfde als het keto dieet?
Recentelijk zag ik een documentaire over het keto dieet en epilepsie (4).
Het keto dieet draait om het minimaliseren van koolhydraten en maakt van vetten je belangrijkste energiebron. Dit zet je lichaam in een snelle metabolische toestand, ook wel ketose genoemd. Ketonen kunnen anders dan glucose direct de hersencellen binnen komen om omgezet te worden in energie. Zo zorgen ketonen voor een ander metabolisme in de hersenen. In de documentaire gaf men aan dat het ketogeen dieet bij 50% van de kinderen en volwassenen met epileptische aanvallen de helft minder was na 3 maanden. Sommige mensen hadden zelfs helemaal geen aanvallen meer. 50% is erg mooi, maar blijkbaar werkt een ketogeen dieet dus niet voor iedereen. Vet als brandstof lijkt dus ook hier weer niet voor iedereen te werken en waarom dit zo is heeft men nog niet kunnen ontdekken. De oorzaak vanuit mijn optiek: biochemische individualiteit: iedereen heeft nou eenmaal een ander stofwisselingstype. Lees hier mijn blog over het keto dieet! En hier mijn blog over omega 3 visolie: toch niet voor iedereen!?
Is eten volgens mijn stofwisselingstype gezonder?
Hoe kan eten volgens je stofwisseling je lichaam versterken? Een voorbeeld dat mij het meest is bijgebleven is de case van een man van 42 jaar (lees hier mijn volledige blog over deze client). Zijn familie worstelde al generaties met een hoog cholesterol en zijn vader zat al een tijd lang aan de medicijnen hiervoor. Ook mijn cliënt kreeg na en onderzoek in het ziekenhuis te horen dat zijn cholesterol te hoog was. Hij vond zichzelf te jong om aan de statines te gaan, want dat was het gekregen advies. Hij zocht de oplossing bij zijn voeding: minder vetten, meer groenten, minder vlees, voldoende volkoren granen. Het standaard advies in een dergelijke situatie. Helaas leidde dat niet tot het gewenste resultaat: hij voelde zich continu hongerig en had weinig energie. Uiteindelijk kwam hij bij mij terecht met de vraag of ik hem kon helpen.
Na het analyseren van zijn stofwisselingstype kwamen we tot de conclusie dat deze persoon een eiwit/vet type stofwisseling had, een snelle verbrander, die dus baat had bij het eten van meer vetten en eiwitten om zijn al snelle verbanding te vertragen, zijn systeem te kalmeren en zijn lichaam weer in balans te brengen. Dit advies ging in tegen alles wat er online te vinden was over het verlagen van cholesterol. Toch zette deze cliënt de stap om vetrijker te gaan eten en met resultaat: binnen 1 week kreeg ik de reactie: ‘ik heb mij nog nooit zo goed gevoeld!’. Zijn energie was enorm gestegen, daarnaast was dat angstige gevoel wat hij al zijn hele leven met zich meedroeg en waar eigenlijk geen reden voor was, opeens weg. Hij voelde zich ook mentaal veel lekkerder in zijn vel. Kwaliteit van vlees/vis blijft bij dit type wel een belangrijk punt. Zie mijn blog over grasgevoerd vlees!
En... ben je al benieuwd naar jouw stofwisselingstype?...
Bronnen:
1: European Journal of Clinical Nutrition (2002) - The paradoxical nature of hunter-gatherer diets: meat-based, yet non-atherogenic.
2: techtimes.com, NY times, Greenlandic Inuit show genetic signatures of diet and climate adaptation (Rasmus Nielsen et. Al, Science, 6 may 2015
3: UMC – Cell metabolism - Cardiometabolic health improvements upon dietary intervention are driven by tissue-specific insulin resistance phenotype: A precision nutrition trial, Inez Trouwborst et al., (Cellpress, 2022)
4: Focus; wetenschapsprogramma van de NTR. Aflevering: Brein op ketodieet
https://ntr.nl/Focus/287/detail/Brein-op-ketodieet/VPWON_1360290
bottom of page