Op zoek naar wilde zalm, skyr en de stofwisseling van IJslanders op IJsland

Als ik op vakantie ben kijk ik altijd uit naar het ontdekken van plaatselijke voedingsvoorkeuren en traditionele gerechten.

Zo ook deze keer tijdens een vakantie op IJsland. IJsland, een prachtig mooi eiland met veel rauwe natuur. We hebben genoten van borrelende modderpoelen, watervallen, geisers, gletsjers, paarden en de enige grote stad op het eiland: Reykjavik. Ook de elementen laten zich hier gelden. We hebben  regen, zon, vrieskou, sneeuwstorm, het noorderlicht, mist en windstoten met windkracht 8 meegemaakt. Vier seizoenen in slechts 1 week tijd: soms adembenemend mooi en soms behoorlijk spannend (2,5 uur met de auto stilgestaan in een sneeuwstorm).

Regie over je energie in IJsland

Op zoek naar wilde zalm

Kijkend naar voeding staat IJsland vooral bekend om vis, melk en lams/schapenvlees en wordt er het nodige brood gegeten. Denk bij vis aan zalm, scod (kabeljauw) en gefermenteerde haai. De eerste twee heb ik uiteraard geprobeerd, de laatste heb ik aan mij voorbij laten gaan. Daarnaast kennen we natuurlijk het van IJsland afkomstige Skyr (kwark).

Zalm vind ik zelf erg lekker, in de Nederlands supermarkten is er, als je wat moeite doet, wilde zalm te vinden. Vaak is dit dan Sockeye zalm. Wilde zalm bevat meer omega 3 dan gekweekte zalm en is rijker aan mineralen, vandaar dat dit mijn voorkeur heeft. Het dieet van de wilde zalm is vanzelfsprekend natuurlijker, vrij van antibiotica en groeihormonen die mogelijk wel bij kweekzalm worden gebruikt.

De grootste tegenvaller voor mij qua voeding in IJsland was dan ook dat het erg lastig was om wilde zalm te vinden. Ik heb gezocht in verschillende supermarkten groot en klein en in enkele restaurants en hotels, maar zonder succes. De gemiddelde IJslander en zeker de gemiddelde toerist zal dus niet zo snel aan wilde zalm komen.

Voor wat betreft vis is de kans groter dat je wilde kabeljauw op je bord krijgt. De kweek van kabeljauw in IJsland is namelijk kleinschaliger. Ik heb gebakken kabeljauw geprobeerd in een hotel nabij Vic (zuiden van IJsland) en deze was goed te doen, zeker i.c.m. wat lekkere groenten en kruiden zoals dille en wat zeezout. Kabeljauw is minder vet als zalm en meer neutraal van smaak. Helaas bevat kabeljauw minder van de goede omega 3 vetten maar het is nog steeds gezonde vis om te eten.

Een bord met IJslandse eiwitten: zalm en lamsvlees

Voor mij wegen de voordelen van goede (wilde) vis altijd op tegen de nadelen van de mogelijk aanwezige zware metalen er in, zoals kwik. Omega drie in zalm werkt daarnaast ontstekingsremmend en kan een belangrijke preventieve rol spelen bij preventie van neurodegeneratieve ziekten. DHA in omega 3 kan de ophoping van amyloïde-bèta-plaques in de hersenen namelijk beperken wat cognitieve achteruitgang kan tegengaan. Hier lees je meer over in mijn 3e blog over cognitieve achteruitgang (coming soon).

Wil je brood beperken, en ja daar zijn vaak goede redenen voor, dan hoor je vaak dat mensen bang zijn dat ze te weinig jodium binnen krijgen. Nog een reden om regelmatig kabeljauw te eten: het is namelijk een rijke bron van jodium.

Is Skyr gezond?

Natuurlijk vond ik ook een hoop zuivel in de schappen in IJsland. Skyr is het traditionele zuivelproduct in IJsland. Het is in Nederland ook in de supermarkt te vinden en je hebt het vast wel eens geprobeerd. Het is een wat dikkere kwark, vetarm maar romig en met veel eiwitten. Het smaak licht zuur, maar milder dan yoghurt. Zelf ben ik geen grote voorstander van koemelk producten. Vanuit de Chinese voedingsleer staan ze bekend als dampvormend en in de praktijk merk ik dan ook dat mensen met spijsverteringsproblemen beter weg kunnen blijven van koemelkproducten. Ruim 1 op de 10 Nederlanders produceert het lactase-enzym niet wat de afbraak van lactose onmogelijk maakt waardoor er spijsverteringsproblemen optreden. Persoonlijk denk ik dat dit percentage een stuk hoger ligt.

Veel Skyr aanbod in Ijsland, Skyr en Skyr met een smaakje

Bij topsporters is kwark vanwege de eiwitten nog steeds immens populair. Ik las ooit in een boek  van Tom Dumoulin dat hij per dag wel een liter kwark moest eten vanwege herstel en spieropbouw. Helaas bleek hij hier helemaal niet goed op te reageren met darmproblemen en een energielek als gevolg, zelf kan ik hier ook over meepraten. Dus wil je spiermassa opbouwen of snel herstellen: staar je alsjeblieft niet blind op melkproducten. Daarnaast heb je Skyr en Skyr met een smaakje, lees suiker, dat werkt spieropbouw juist tegen. Die laatste raad ik dus sowieso niemand aan.

Wat mij verder opviel in de IJslandse supermarkt was dat er een groot aanbod was van lactosevrije zuivel. Er was bijvoorbeeld een schap van 1 bij 1 meter wat gevuld was met lactosevrije kaassoorten. Opvallend genoeg was de prijs hiervan lager dan de normale “goudse” kaas van hetzelfde merk. Dit kan natuurlijk helpen bij lactose-intolerantie. Het toevoegen van lactase enzymen aan kaas is de manier om deze kaas te produceren en lijkt mij een verantwoord proces zonder al te veel onnodige bewerking, ik zie dit dus niet als een ultrabewerkt product. Ook qua smaak vond ik het niet erg verschillen t.o.v. de gewone kaas.

Waar zitten de IJslanders?

Melk, schapenvlees, vis, wat zou het stofwisselingstype nu zijn van IJslanders? Ook deze keer had ik weer een aantal vragenlijsten meegenomen om zo een eerste indruk te krijgen van het stofwisselingstype van IJslanders . Maar het vinden van IJslanders was lastiger als gedacht, bijna net zo moeilijk als het vinden van wilde zalm J. In hotels, pensions, restaurants, koffietentjes, musea en supermarkten werken namelijk vooral mensen uit Oost Europa. Het blijkt dat Polen wel 5- 10% uitmaken van de populatie op Ijsland en dat ze qua werk vooral werken in het toerisme en de horeca. Sinds de toetreding van Polen tot de EU zijn er namelijk veel Oost –Europeanen naar IJsland geëmigreerd.

Zo kwam ik in een lunchtentje waar slechts 1 van de 10 medewerkers uit IJsland kwam. En in een hotel in het Zuiden van IJsland werkte er maar 1 IJslander op het totale personeelsbestand van 30 mensen.  Als ik een goed beeld had willen krijgen van het stofwisselingstype van een Pool, dan was ik deze vakantie zeker geslaagd. Helaas heb ik maar twee IJslanders gevonden die tijd hadden om de vragenlijst te beantwoorden. Beiden kwamen uit op het gebalanceerde type, maar met een neiging naar het eiwit/vet type stofwisseling. Ik moet zeggen: niet geheel verbazend, aangezien de IJslandse omgeving en de temperaturen het moeilijk maken om groenten en granen te kweken. Ondertussen worden er in geothermische kassen wel heel wat groenten verbouwd, maar een rijst of tarweveld zal je er niet snel aantreffen.

Een voedingspatroon voor het gebalanceerde stofwisselingstype dus, en dat betekent:  20% vet, 35% eiwitten en 45% koolhydraten (waarvan een klein deel uit zetmeelrijke bronnen) per maaltijd. En eiwitten zowel uit purine arme als purinerijke bronnen. Eigenlijk is dit de fijnste en makkelijkste stofwisseling om te hebben omdat je een beetje in het midden zit van de stofwisselingstypen. Je mag dan voedingsmiddelen nuttigen die zowel geschikt zijn voor het ene als het andere uiterste van het stofwisselingsspectrum.

Wat viel mij verder op aan IJsland: de prijzen.  Ja, het is een eiland en er moet veel geïmporteerd worden, de lonen zijn er hoog en er is veel vraag vanwege het toerismen. Dus qua voeding is bijna alles duurder dan in Nederland. Of je nou naar de supermarkt gaat of gaat eten in een restaurant: je zult even 2x knipperen met je ogen als je de omrekening van IJslandse Kronen naar Euro’s voltooid hebt. Hieronder een aantal aansprekende voorbeelden en hoeveel het ongeveer duurder is als in Nederland:

Haver 1 kilo                                               € 1,50                    0% duurder

Zalm gerookt 100g (geen wilde)              € 6,00                    20% “

Blauwe bessen 500gram - niet bio          € 8,28                    21% “

10 eieren scharrel                                     € 5,00                    27% “

Kipfilet 1 kg - niet bio                               € 19,11                 46% “

Koffie zwart restaurant                              € 5,18                   59% “

Rundergehakt 500gram - niet bio            € 9,66                   64% “

Tomatensoep restaurant                           € 19,94 100% “

Courgette 1 stuk – niet bio                        € 2,41                   201% “

Desalniettemin is dit absoluut geen reden om IJsland te mijden. Het is gewoon een uniek land met een prachtige, indrukwekkende en soms mysterieuze natuur. Absoluut de moeite waard om los te komen van je drukke bestaan in Nederland. En mocht je er heen gaan, en vind je er wilde zalm, laat het mij dan gerust even weten! :) 

P.s. geinteresseerd in voedingsadvies of voedingscoaching? Je hebt nog 4 dagen de tijd om 10% korting te verzilveren ivm het 5 jarig bestaan van Regie over je energie!

Stay Healthy,

Jeroen

IJsland een prachtig land

#IJsland #voedingscoach #Chinesevoedingsleer #orthomoleculairevoeding #stofwisselingstypen #meerenergie #minderklachten #vitaliteit #sportprestaties #eiwitten #suiker #zuivel #voedingsadvies #topsporters #highperformers